Leke Tedavisi

Leke türleri nelerdir?

Ciltteki kahverengi lekelerin çoğu, melanin pigmentinin bir bölgede fazla üretilmesiyle oluşur. Görünüşleri benzese de nedenleri farklıdır.

Güneş lekesi

Yüz, el sırtı, dekolte ve omuz gibi yıllarca güneş gören bölgelerde çıkan, kenarları belirgin, açık ya da koyu kahverengi lekelerdir. Tıpta solar lentigo olarak adlandırılır. Sayısı genellikle yaşla birlikte artar.

Akne sonrası leke

İyileşen bir sivilcenin yerinde kalan kahverengi lekedir (inflamasyon sonrası hiperpigmentasyon). Koyu tenlerde daha sık görülür ve daha uzun sürer. Sivilceden sonra kalan kırmızı ya da mor izler ise pigmentten değil damarlardan kaynaklanır ve farklı değerlendirilir. Çukur akne izleri de leke değildir; bunlar için altın iğne gibi farklı yöntemler muayenede konuşulabilir.

Melazma

Yanaklarda, alında, burun üzerinde ve üst dudakta, çoğunlukla iki yanda simetrik yerleşen, kenarları düzensiz kahverengi-gri lekelerdir. Güneş, gebelik ve doğum kontrol hapı gibi hormonal etkenler ve genetik yatkınlık rol oynar. Melazma uzun süreli bir durumdur: açılsa bile güneşle, sıcakla ya da hormonal değişikliklerle tekrarlayabilir. Bu yüzden amaç lekeyi zaman içinde kontrol altında tutmaktır.

Leke türü nasıl belirlenir?

Lekeye bakarak türünü tahmin etmek her zaman yeterli olmaz. Muayenede lekenin ne zaman çıktığı, güneşle ya da gebelikle ilişkisi, kullandığınız ilaçlar ve cilt bakım ürünleri sorulur. Leke yakından incelenir, gerektiğinde dermatoskopla değerlendirilir.

Şüpheli lezyonlarda dermatolojik değerlendirme gerekir. Hızlı büyüyen, rengi ya da şekli değişen, kenarları düzensiz, birden fazla renk içeren, kaşınan veya kanayan bir leke ya da ben, lazer veya peeling uygulanmadan önce dermatolojik olarak değerlendirilmelidir. Bazı cilt kanserleri ilk bakışta sıradan bir güneş lekesi gibi görünebilir ve bu tür bir lezyona lazer uygulanması tanıyı geciktirebilir. Gerektiğinde patolojik inceleme yapılır. Benler bu sayfanın konusu değildir; ayrıca muayene edilir.

Leke tedavisinde hangi yöntemler kullanılır?

Kimyasal peeling

Cilde glikolik asit, salisilik asit, mandelik asit ya da düşük yoğunluklu trikloroasetik asit (TCA) gibi solüsyonların kontrollü olarak uygulanmasıdır. Cildin üst katmanı soyulur ve pigment içeren hücrelerin yenilenmesi hızlanır. Leke tedavisinde çoğunlukla yüzeysel peelingler, seri halinde ve 2–4 hafta arayla uygulanır. Akne sonrası leke ve melazmada sık başvurulan yöntemlerden biridir.

Q-Switch lazer

Q-Switch lazer, çok kısa atımlarla cildin üst katmanındaki pigmenti parçalar. Kenarları belirgin güneş lekelerinde sık kullanılır. Lazerden sonra leke birkaç gün koyulaşır, ince bir kabuk oluşur ve bu kabuk genellikle 7–10 gün içinde dökülür.

Melazmada lazer daha dikkatli kullanılır. Yüksek enerji ve ısı melazmayı artırabilir; bu yüzden lazer uygulanacaksa düşük enerjili protokoller seçilir ve tedavi tek başına lazere bırakılmaz. Lekenin tekrarlama ya da koyulaşma olasılığı baştan konuşulur.

Serumlar ve evde bakım

Lekelerin çoğunda evde düzenli kullanılan ürünler tedavinin temelini oluşturur. Azelaik asit, C vitamini, niasinamid, traneksamik asit ve retinoid gibi etken maddeler içeren krem ve serumlar cildinize göre seçilir. Bazı etken maddeler yalnızca hekim önerisiyle ve kontrol altında kullanılır. Hangi yöntem seçilirse seçilsin, her gün güneş koruyucu kullanılmadığında lekelerin yeniden koyulaşması olasıdır.

Leke tedavisi kaç seans sürer?

Seans sayısı lekenin türüne göre değişir:

• Güneş lekesi: Q-Switch lazerle çoğu zaman 1–3 seans, 4–6 hafta arayla.
• Akne sonrası leke: Yüzeysel peeling ve serumlarla genellikle 4–6 seans, 2–4 hafta arayla. Bu lekelerin kendiliğinden açılması da aylar sürebilir.
• Melazma: Belirli bir seans sayısı yoktur. Peeling ve serumlarla aylar süren bir başlangıç dönemini, tekrarlamayı azaltmaya yönelik düzenli bakım izler.

Zamanla yeni güneş lekelerinin çıkması ya da melazmanın geri gelmesi mümkündür. Bu durum lekenin doğasıyla ilgilidir ve kontrol muayenelerinde yeniden değerlendirilir.

Leke tedavisi kimler için uygun değildir?

• Gebelik ve emzirme dönemi: bazı peeling asitleri ve lazer uygulamaları bu dönemde yapılmaz; gebelikte çıkan melazmada değerlendirme çoğu zaman doğum ve emzirme sonrasına bırakılır
• Uygulama bölgesinde aktif uçuk, enfeksiyon ya da açık yara
• İzotretinoin (akne ilacı) kullanımı ya da yakın zamanda bırakılmış olması
• Yeni bronzlaşmış veya güneş yanığı olan cilt
• Işığa duyarlılık yapan ilaçların kullanımı
• Keloid ya da kalın iz oluşturma eğilimi
• Kullanılacak asitlere (örneğin salisilik asit) karşı bilinen alerji
• Tanısı netleşmemiş, şüpheli lezyonlar

Leke tedavisinin yan etkileri nelerdir?

• Kızarıklık, hassasiyet ve yanma hissi
• Peeling sonrası birkaç gün süren kuruluk ve soyulma
• Lazer sonrası lekenin geçici olarak koyulaşması ve kabuklanma
• İşlem sonrası koyulaşma (hiperpigmentasyon): özellikle koyu tenlerde ve güneşe çıkıldığında
• Renk açılması (hipopigmentasyon): bölgenin çevre ciltten açık kalması; çoğu zaman zamanla düzelir, bazen düzelmeyebilir
• Melazmada tekrarlama ya da lazer sonrası alevlenme
• Seyrek olarak enfeksiyon, uçuk alevlenmesi ya da iz

Leke tedavisi sonrasında nelere dikkat edilir?

• Her gün, kapalı havalarda ve kış aylarında da SPF 50 güneş koruyucu kullanın; açık havada iki saatte bir yenileyin.
• Melazmada görünür ışığa karşı da koruma sağlayan renkli (tinted) güneş koruyucular önerilebilir.
• Geniş kenarlı şapka kullanın; güneşin dik geldiği saatlerde uzun süre dışarıda kalmayın.
• Kabukları ve soyulan deriyi koparmayın.
• Retinol ve asitli ürünlere ne zaman döneceğinizi hekiminize sorun; genellikle birkaç gün ara verilir.
• Sauna, hamam ve yoğun sıcaktan kaçının; ısı özellikle melazmayı artırabilir.

Randevu ve bilgi: Ulus, Beşiktaş

Leke tedavisi, lekenin türü Dr. Yetkin Bayer’in muayenesinde belirlendikten sonra planlanır. İstanbul’da leke tedavisi kliniğimizde yapılır: Ahmet Adnan Saygun Cd. No: 69/B, Ulus Mah., 34340 Beşiktaş/İstanbul. Çalışma saatleri pazartesi–cuma 09:00–18:00, cumartesi 09:00–14:00; pazar kapalı. Randevu ve bilgi için iletişim sayfasından ya da WhatsApp hattından (+90 532 797 20 71) kliniğe ulaşabilirsiniz.

İlgili sayfalar: karbon peeling, Q-Switch lazerle dövme silme, Hydrafacial cilt bakımı ve Beşiktaş’ta lazer epilasyon.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.